LADER – İSTANBUL 12 ADALAR KONUSUNDA 18 KASIM 2016 TARİHİNDE BİR KONFERANS DÜZENLEDİ.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim üyelerinden Prof.Dr.Ali Fuat ÖRENÇ’in sunumu ve Kasım Ergün’ün Moderatörlüğü ile gerçekleşen konferasta 12 Adalar konusu işlendi.Yakındönem Tarihimizde Rodos ve Oniki Ada’ adlı eserin sahibi olanProf. Dr. Ali Fuat Örenç’in yazdığı eser Rodos ve Oniki Ada’nın tarihi boyutunu ve yakın dönem sorunlarını ve imkanlarını ele alan bir çalışma olarak dikkati çekiyor.Değerli Hocamız 1830 yılında Yunanistan’ın bağımsızlık sürecinden günümüze uzanan On iki Adalar ile ilgili tüm gelişmeleri aktarmıştır.

Ege  Denizi,  Akdeniz’in  kuzeye  uzanan  bir  parçasıdır.  Ege  Denizi’nin kuzeyden güneye uzunluğu 660 km, genişliği ise kuzeyde 270, orta kısımlarda 150, güney kesimlerde 400 km civarındadır. Ege Denizi, 214.000 km.bir alanı kapsamaktadır.  Anadolu  ve  Yunanistan  arasında  bulunan  1.800  kadar  ada,adacık  ve  kayalıkları içinde  bulundurduğundan  buraya  “Adalar  Denizi”  ve “Ada  Arası”  denilmektedir.  Osmanlı  Devleti  ise  bölge  için  “Bahr-i  Sefîd” tabirini kullanmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu Ege adalarını üç safhada ele geçirmiştir. Birinci safhada, 1456’da Taşoz, Semadirek, Limni, Gökçeada ve Bozcaada, 1462’de Midilli, 1470’de Eğriboz Adası ve Şeytan Adaları ile 1479’da Sisam Osmanlı Devleti hâkimiyetine girmiştir. İkinci safhada, 1522’de Rodos ve diğer Menteşe Adaları, 1534-1545 yılları arasında Kerpe, Çoban ve Kiklat Adaları’nın tamamı ile 1566’da Sakız ve civarındaki adalar Osmanlı Devletine dâhil olmuşlardır. Üçüncü ve son safhada ise 1669’da Girit ve 1718 yılında İstendil Adası  Osmanlı idaresine geçmiştir.

Osmanlı’da fetihlerin artması neticesinde Ege Adalarının bir idari yapı içerisinde bulundurma ihtiyacı doğmuş, 1534 senesinde idari ve coğrafi şartlar göz önünde tutularak Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Beylerbeyliği Barbaros Hayreddin Paşa’nın idaresine verilmesiyle kurulmuştu.

1830 yılına kadar kesintisiz olarak Osmanlı İmparatorluğu’nun hâkimiyeti altında kalan Ege adaları, Yunanistan’ın bağımsızlığını elde etmesiyle beraber Türk egemenliğinden çıkmaya başlamıştır. Trablusgarp Savaşı esnasında İtalya’nın Menteşe Adalarını ve Balkan Savaşları sırasında da Yunanistan’ın belli başlı diğer adaları işgâl etmesi ve bu işgâllerin I. Dünya Savaşı boyunca devam etmesiyle Ege adaları üzerindeki Türk hâkimiyeti fiilen sona ermiştir.

Ege Denizi’ndeki adalar yüzyıllarca Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. Bu hâkimiyet kurulduğu dönemin uluslararası hukuk kurallarına tamamen uygundur. Bugün Yunanistan’a ait olan adalar, Türk hâkimiyetinden uluslararası hukuka uygun olarak egemenlik devri yapılmış olan adalardır. Bu adalar iki grupta toplanabilir. Birinci grupta, Yunanistan’ın bağımsızlığını elde ettiği 24 Nisan 1830 ile Lozan Barış Antlaşması’nın imzalandığı 24 Temmuz 1923 arasındaki dönemde Yunanistan’a bırakılan adalar bulunmaktadır. İkinci grupta ise, Lozan Barış Antlaşması ve 10 Şubat 1947 Paris İtalyan Barış Antlaşması ile gayri askerî statüde olmaları kaydıyla Yunanistan’a bırakılan adalar bulunmaktadır. Bunların dışındaki ada, adacık ve kayalıklar için egemenlik devri yapılmamıştır. Yunanistan, uluslararası alanda meydana gelen değişmelerin, antlaşmalarla kurulmuş olan statüyü ortadan kaldırdığını ve Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye’ye bırakıldığı belirtilmeyen kara parçalarının tamamının kendisine ait olduğunu ileri sürmektedir. Buna karşılık Türkiye, antlaşmaların hükümlerinin geçerli olduğunu ve Lozan Barış Antlaşması’nda haklarından feragat etmediği ada, adacık ve kayalıklarda egemenlik haklarının devam ettiğini savunmaktadır.